Ecologie en economie
Belangrijk uitgangspunt voor de
projecten van SKOP en ARBRES in Senegal, is de directe relatie tussen
ecologische activiteiten die tijd en geld kosten en economische activiteiten die
geld opleveren. De directe opbrengsten van het planten van bomen zijn gering,
alleen de verkoop van boompjes, fruit of gebruikshout levert geld op. De
economische activiteiten in andere sectoren voorzien de leden van de
dorpskwekerijen van een relatief stabiel inkomen.
Kleinschaligheid
Een tweede kenmerk van de projecten is
kleinschaligheid. Het financieel beheer van de
economische activiteiten in de dorpen blijft hierdoor relatief eenvoudig en
controleerbaar. De economische activiteiten vallen geheel onder
verantwoordelijkheid van de dorpelingen. ARBRES is alleen tijdens de startfase
betrokken bij de activiteiten, met kapitaal en advies. De ecologische
activiteiten worden wel intensief begeleid.
Kleinschaligheid hoeft niet klein te
blijven. De filosofie van het project is dat je kleinschaligheid op grote
schaal kunt toepassen. De impact kan dus groot zijn.
Dorpskwekerijen
Het werk in de dorpskwekerij bestaat
uit het verzamelen en poten van zaden van inheemse bomen, het bewateren van de
jonge boompjes, onkruid wieden en het uitplanten van boompjes na een jaar of
drie. Meestal werken er zo’n drie tot vijf mensen
regelmatig in de kwekerij. Maar bij het uitplanten van de bomen helpt het hele
dorp mee.
De bosbouwers van ARBRES komen
regelmatig langs op de kwekerijen en adviseren over planttechnieken en
bemesting. Samen met de medewerkers op de kwekerij plannen ze de activiteiten.
Ook maken ze afspraken over de steun die ARBRES daarbij zal leveren. ARBRES
helpt startende kwekerijen bijvoorbeeld bij slaan of verstevigen van een put en
het aanleggen van de omheining.
Fietsenwerkplaats en
fietsverhuur
Transportmiddelen zijn van groot belang
voor economische activiteiten op het platteland. Dorpelingen moeten zichzelf,
hun materialen en koopwaar gemakkelijk kunnen verplaatsen. Auto’s zijn niet
altijd geschikt voor de slechte wegen; vooral in de regentijd zijn de dorpen
soms moeilijk bereikbaar. Met een fiets of een motor kom je dan veel verder.
Maar niet iedereen heeft een fiets en de fietsen zijn niet allemaal van goede
kwaliteit. Vandaar dat de fietsenwerkplaats en de fietsenverhuur veel klanten
trekt. SKOP heeft in het verleden veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van
goede transportfietsen. De gele fiets met transportkar is in de wijde omgeving van
het dorp Diatock bekend!
Gaasmakerij
Koeien en geiten houden van mals gras
en jonge boompjes. En ondanks de voorlichting over de desastreuze gevolgen van
loslopend vee voor het milieu, lopen veel beesten vrij rond. ARBRES plaatst
daarom gaas rondom de net uitgeplante boompjes. Twee jaar bescherming van een
boompje is voldoende. Daarna is de boom groot genoeg en niet meer interessant
voor het vee het. Gaas is echter duur. Sommige kwekerijen hebben daarom de
productie van gaas als economische activiteit gekozen. Een gaasmachine draait
ijzerdraden in elkaar tot grote rollen stevig gaas. Dat gebruiken de groepen
bij het uitplanten van hun eigen boompjes, maar ze verkopen het ook aan andere
dorpelingen en kwekerijen.
Laswerkplaatsen
In elke metaalwerkplaats zijn
laswerkzaamheden noodzakelijk. Maar op het platteland in de Casamance
is elektriciteit een schaars goed. Lassen op zonne-energie is daarom in veel
dorpen een goed alternatief. Met een enkel zonnepaneel hebben de
metaalwerkplaatsen voldoende energie om eenvoudige laswerkzaamheden uit te
voeren. In kleine dorpen is dit echter al een grootse prestatie.
Oliepersjes
De introductie van de palmoliepers is
belangrijk geweest in de Casamance. De waarde van de
oliepalm is er enorm door toegenomen. Rode palmolie is een belangrijk
ingrediënt in de Afrikaanse keuken. Voorheen wonnen vrouwen olie uit de
palmpitten door deze te koken en de pulp met de hand uit te knijpen. De
palmoliepers verdubbelt de opbrengst terwijl de arbeidsinspanning halveert.
Voor vrouwengroepen is de productie en verkoop van palmolie dan ook een
lucratieve activiteit. De waardeverhoging van de oliepalm is ook voor het
milieu van groot belang geweest. Werden de palmboomrijke gebieden rondom de
rijstvelden rond 1980 nog veelvuldig gebrand voor de ontginning, anderhalf jaar
na de introductie van de eerste palmoliepers was dat al met 90% afgenomen.
Bootverbinding Diatock – Ziguinchor
Een goedlopende economische activiteit
is de bootverbinding tussen het dorp Diatock en de
stad Zichuinchor, de provinciehoofdstad. Vooral
vrouwen uit Diatock en omliggende dorpen maken veel
gebruik van deze ‘taxi’. In de stad kunnen zij hun handelswaar beter verkopen.
Ook kopen zij daar weer producten die in de dorpen nodig zijn. De organisatie
van de bootverbinding is in handen van een dorpscomité in Diatock;
zij zijn ook verantwoordelijk voor het onderhoud van de boot. SKOP en ARBRES
doen nog onderzoek naar de mogelijkheden om de boot op zonne-energie te laten
varen.
